تماشاخانه ایرانمال شامگاه گذشته میزبان بیش از ۲۰۰ فروشنده برتر دیجیکالا، فعالان رسانهای و مدیران این مجموعه بود. بخش مهمی از این مراسم به روایت شرایط دشوار یک سال گذشته و سهم بازارگاه در حفظ رشد دیجیکالا اختصاص داشت.
کمیسیون صفر و روایتی از یک سال دشوار
احمد نقوی، معاون بازرگانی دیجیکالا، در ابتدای مراسم اعلام کرد کمیسیون فروش بازارگاه در روز هفتم مهر صفر خواهد بود.
او سال گذشته را یکی از دشوارترین دورههای فعالیت دیجیکالا توصیف کرد؛ دورهای که تورم، نوسانات ارزی، اختلال در زنجیره تأمین و شرایط ناشی از بحرانهای منطقهای، سطح عدم قطعیت را برای پلتفرم و فروشندگان افزایش داده بود.
به گفته نقوی، فشار این شرایط فقط به عملیات دیجیکالا محدود نبود و فروشندگان نیز با چالشهایی مانند نقدینگی، حملونقل و تأمین کالا روبهرو بودند. با این حال، آمارهای ارائهشده نشان میداد بازارگاه در همین دوره توانسته مسیر رشد خود را حفظ کند.
ارزش دلاری فروش مارکتپلیس ۲۵ درصد افزایش یافته و سهم بازارگاه از کل فروش دیجیکالا به حدود ۷۵ درصد رسیده است. نقوی همچنین از تسویه کامل بدهیها و خسارتهای معوق فروشندگان خبر داد و گفت شاخص رضایت فروشندگان در فروردین ۱۴۰۵ برای نخستین بار از مرز ۷۰ درصد عبور کرده است.
در دوره بحران نیز دیجیکالا از دریافت بخشی از جریمهها صرفنظر کرده تا فشار نقدینگی بر فروشندگان کاهش پیدا کند. در کنار این اقدامات، حدود ۱۰ درصد فرآیندهای پشتیبانی فروشندگان نیز با کمک هوش مصنوعی انجام میشود.
تصمیمی که زمانی پرریسک به نظر میرسید
بخش دیگری از مراسم به روایت حمید و سعید محمدی از شکلگیری بازارگاه اختصاص داشت.
حمید محمدی، همبنیانگذار دیجیکالا، ساخت اعتماد را مهمترین چالش سالهای ابتدایی این شرکت دانست. به گفته او، دیجیکالا ابتدا باید اعتماد کاربران به خرید آنلاین را ایجاد میکرد و همین سرمایه بعدها زمینه توسعه مدل مارکتپلیس را فراهم کرد.
ورود به بازارگاه اما تصمیمی بدون مخالفت نبود. زمانی که مدل خردهفروشی دیجیکالا به حدود ۱۲۰ هزار تنوع کالایی رسیده بود، نیاز کاربران به انتخاب بیشتر، این شرکت را به سمت جذب فروشندگان مستقل برد.
محمدی یادآور شد که در آن زمان برخی منتقدان این تصمیم را به «فروش پیتزا توسط مکدونالد» تشبیه میکردند و تصور میکردند مارکتپلیس میتواند به هویت دیجیکالا آسیب بزند.
اما امروز همین مدل به بخش غالب فروش دیجیکالا تبدیل شده است. بر اساس آمارهای اعلامشده، فروشندگانی از ۱۶۱۵ شهر ایران در این پلتفرم فعالیت دارند و میانگین فروش ماهانه فروشندگان نیز به حدود ۱.۲ میلیارد رسیده است.
هوش مصنوعی به جای جستوجوی سنتی؟
در بخش آیندهنگرانه مراسم، هوش مصنوعی محور اصلی صحبتها بود.
حمید محمدی معتقد است رفتار کاربران در خرید آنلاین در آستانه تغییر قرار دارد و نوار جستوجوی سنتی ممکن است بهتدریج جای خود را به دستیارهای هوشمندی بدهد که نیاز کاربر را از طریق گفتوگو درک و فرآیند انتخاب کالا را مدیریت میکنند.
دیجیکالا در همین مسیر از پروژهای با نام «دیا» یا dia رونمایی کرد؛ سیستمی که بهعنوان نخستین گام این شرکت در حوزه Agentic Commerce یا تجارت عاملیتمحور معرفی شد.
قرار است این سیستم تقاضای آینده حدود یک میلیون کالا را پیشبینی کند و بخشی از تصمیمهای مربوط به زنجیره تأمین را به شکل خودکار انجام دهد.
هوش مصنوعی همچنین وارد فرآیند تولید محتوای محصولات شده است. فروشندگان میتوانند با استفاده از ابزارهای جدید، مشخصات و توضیحات استاندارد کالا را سریعتر تولید کنند.
برای نمایش عملی این قابلیت، در جریان مراسم از پیراهن منصور ضابطیان، مجری برنامه، عکس گرفته شد و سیستم با استفاده از همان تصویر، اطلاعات لازم برای ایجاد یک صفحه محصول را تولید کرد.
این قابلیت اکنون در بخش قابلتوجهی از دستهبندیهای دیجیکالا فعال شده و هدف آن کاهش زمان و هزینه تولید محتوا برای فروشندگان است.
دیجیکالا میخواهد زیرساخت تجارت هم باشد
برنامههای آینده دیجیکالا تنها به مارکتپلیس محدود نمیشود.
این شرکت قصد دارد بخشی از زیرساختهای خود در حوزه پرداخت اعتباری، لجستیک و فناوری بازاریابی را در قالب سرویس «خرید با دیجیکالا» در اختیار فروشگاههای مستقل آنلاین و کسبوکارهای فعال در شبکههای اجتماعی قرار دهد.
در چنین مدلی، یک فروشگاه مستقل میتواند بدون حضور کامل در بازارگاه، از بخشی از زیرساختهای پرداخت و لجستیک دیجیکالا استفاده کند.
دیجیکالا همچنین از برنامه افتتاح یک مرکز پردازش تمامرباتیک در سال آینده خبر داده است. مرحله بعدی این پروژه، ایجاد «شهر هوشمند لجستیکی» در زمینی یک میلیون مترمربعی در حاشیه تهران عنوان شد.
بازارگاه در روزهای بحران چه نقشی دارد؟
محمد فاضلی، جامعهشناس و استاد دانشگاه، بخش دیگری از مراسم را به نقش پلتفرمها در شرایط بیثبات اقتصادی و امنیتی اختصاص داد.
او تأکید کرد که بازارگاهها نقشی در تعیین نتیجه بحرانهای سیاسی یا نظامی ندارند، اما میتوانند به شبکهای برای حفظ جریان اطلاعات، توزیع کالا و هماهنگی تبدیل شوند.
از نگاه فاضلی، در شرایط گشایش محدود، بازارگاه میتواند به فروشندگان کمک کند مناطق دارای تقاضای بیشتر را سریعتر شناسایی کنند. در شرایط فرسایشی اقتصادی نیز شبکه گسترده فروشندگان امکان سنجش دقیقتر تقاضا و تنظیم موجودی را فراهم میکند.
در بحرانهای شدیدتر نیز مزیت اصلی پلتفرم در هماهنگی خود را نشان میدهد؛ از تجمیع ارسالها و انتخاب نزدیکترین تأمینکننده گرفته تا مدیریت مسیر و شفاف نگه داشتن وضعیت سفارشها.
