جنگ ایرانمد و ایرانهلث زورآزمایی دو روایت درباره مالکیت صحنه تجهیزات پزشکی است: ایرانهلث باسابقه و متصل به ساختار رسمی در برابر ایرانمد جوانتر و متکی بر تشکلها. اما پشت رگبار اعداد، کدامیک واقعا بازار میسازد و کدامیک فقط ویترین بزرگتری برپا میکند؟
دعوا بر سر متراژ نیست؛ بر سر نمایندگی صنعت است
ایرانهلث طی بیش از دو دهه نام خود را تثبیت کرده است. حضور ۵۸۰ شرکت و برگزاری ۴۵ رویداد تخصصی در دوره گذشته، سرمایهای نیست که با چند شعار کنار برود؛ این همان برتری تاریخی ایرانهلث است.
اما سابقه، سند مالکیت ابدی بازار نیست. برگزاری نامطلوب دولتی در سنوات قبل، انتقال ایرانهلث ۱۴۰۵ از مرداد به دیماه، هزینه برنامهریزی، غرفهسازی و دعوت مشتری را بر دوش شرکتها گذاشت. برای نمایشگاهی بینالمللی، ثبات تقویم لطف نیست؛ حداقل استاندارد حرفهای است.
فارغ از اینکه آمارهای پارک فناوری پردیس درباره ایرانهلث ۱۴۰۴ تا چه اندازه با واقعیت تطابق داشت و نمایشگاه چه میزان بازگشت اقتصادی برای صنعت و غرفهداران ساخت ــ موضوعی که بدون گزارش مستقل قابل داوری نیست ــ یک تغییر معنادار رخ داده است: دوره ۱۴۰۴ با مجریگری پارک فناوری پردیس، بهعنوان نهادی وابسته به دولت، برگزار شد؛ اما دوره ۱۴۰۵ به شرکت خصوصی آوای موفق ایرانیان سپرده شده است. در اسناد رسمی در دسترس، این جابهجایی نتیجه شکست مدیریت قبلی معرفی نشده است؛ بااینحال، منتقدان کارنامه مدیریتی فشل و بیتدبیر دوره گذشته را از دلایل اصلی بازگشت نمایشگاه از مدیریت دولتی به مجری خصوصی میدانند. پاسخ این نقد نه آمار تبلیغاتی، بلکه انتشار گزارش شفاف هزینه، درآمد، قراردادها و بازگشت سرمایه ایرانهلث ۱۴۰۴ است.
ایرانمد از همین شکاف بالا آمده است. حمایت تشکلهای تولیدی، بازرگانی و مهندسی، حضور ۲۲۰ شرکت و بیش از ۳۴۰ برند نشان میدهد با رویدادی حاشیهای روبهرو نیستیم. تمامیت خواهی برخی پیشکسوتان و تعویق رقیب نیز بهترین پاس ممکن را در اختیارش گذاشته است.
برخورد دو نمایشگاه با تشکلها نیز معنادار است. ایرانمد لوگوی سه تشکل اصلی را در ویترین خود قرار داده؛ اما در روایت منتقدان، ایرانهلث برای پرهیز از انتساب و راهبری نمایشگاه توسط یک تشکل ــ یا صریحتر، اعمال نفوذ ــ عطای درج لوگوی تشکلها را به لقایش بخشیده است. حذف همه نشانهای صنفی بیشتر به حذف صورتمسئله شباهت دارد. راه درست، حضور متوازن تشکلها با اختیار شفاف است.
ایرانهلث گرفتار سنگینی خود؛ ایرانمد در معرض رشد
مشکل ایرانهلث این است که بزرگی میتواند به سنگینی تبدیل شود. غرفههای زیاد، افتتاحیه شلوغ و پنلهای متعدد لزوما به معنای رضایت صنعت نیست. نمایشگاهی که ترکیب حرفهای بازدیدکنندگان یا رقم قرارداد و صادرات بعدی را اعلام نکند، ازدحام را با موفقیت و «حضور بینالمللی» را با «نتیجه بینالمللی» اشتباه گرفته است.
ایرانمد هم نباید زودتر دور افتخار بزند. ۲۲۰ شرکت با ۳۴۰ برند برابر نیست و آمار ۲۰ هزار و ۳۰۰ بازدیدکننده نیز بدون تعداد افراد یکتا و ترکیب شغلی کافی نیست. برچسب «صنفی» هم مصونیت نمیآورد؛ تصمیمگیری محدود و خروجی غیرشفاف، همان مسئلهای را بازتولید میکند که ایرانمد برای اعتراض به آن شکل گرفت.
صنعتی با جیب خالی و دو ویترین پرهزینه
تلخترین بخش این رقابت، صورتحساب شرکتهاست. صنعت با بیش از چند ده همت مطالبات و تأخیرهای چندصدروزه در وصول دستوپنجه نرم میکند؛ درحالیکه اجاره و ساخت غرفه، حمل دستگاه، نیروی انسانی، اقامت و تبلیغات نیز هزینه سنگینی دارد.
اینجا یک تفاوت مالی مهم به سود ایرانمد شکل گرفته است. در مدل ایرانهلث، غرفهها میتوانند مشمول تعرفه ریالی یا ارزی شوند؛ بنابراین برای بخشی از شرکتها، هزینه حضور فقط تابع متراژ نیست و با نرخ ارز نیز بالا و پایین میشود. در اقتصادی که شرکت تجهیزات پزشکی حتی برای وصول مطالبات ریالی خود ماهها انتظار میکشد، تحمیل هزینه ارزی برای دیدهشدن در یک نمایشگاه داخلی، مزیتی قابل دفاع نیست.
ایرانمد مسیر دیگری انتخاب کرده و هزینه مشارکت را ریالی نگه داشته است. در صفحه ثبتنام دوره ۱۴۰۵، تا پیش از اعلام تعرفه نهایی شهر آفتاب، نرخ پایه هر مترمربع ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان و پیشپرداخت ۲۰ درصدی بر همین مبنا اعلام شده است؛ تولیدکنندگان عضو تشکلهای کشوری نیز از تخفیف ۳۰ درصدی و واردکنندگان عضو تشکلها از تخفیف ۱۰ درصدی برخوردار میشوند. این سیاست فقط تفاوت در شیوه صدور فاکتور نیست؛ بخشی از ریسک نوسان ارز را از دوش غرفهدار برمیدارد و امکان برآورد واقعیتر هزینه حضور را فراهم میکند.
اگر ایرانمد و ایرانهلث قرار است همان شرکتها را برای همان مخاطبان و با همان وعدهها فرا بخوانند، این رقابت نه خدمت به صنعت، بلکه دو بار فروختن یک ویترین به صنعتی کمنقدینگی است. برگزارکنندگان سود رقابت را میبرند و شرکتها هزینه آن را میپردازند. دعوای دو نام، هنگامی ارزشمند است که به کاهش هزینه، افزایش کیفیت و تمایز مأموریت منجر شود؛ نه اینکه هر دو با فهرستی مشابه از غرفهداران، پنلها و مهمانان خارجی، تنها برای ثبت عکس شلوغتر رقابت کنند.
ایرانهلث میتواند نمایشگاه جامع سلامت باشد و ایرانمد بر تجارت تخصصی تجهیزات پزشکی، مسائل صنفی، خرید بیمارستانی و صادرات متمرکز شود. اگر مرز مأموریتها روشن نشود، نتیجه نه همافزایی که تقسیم مخاطب و فرسودگی شرکتها خواهد بود.
برنده فعلی کیست؟
اگر معیار سابقه، اندازه و وزن سازمانی باشد، ایرانهلث هنوز جلوتر است. اما با معیار شتاب رشد، چابکی، نقش تشکلها و تسلط بر روایت امسال، ایرانمد ضربه اول را زده و تعویق ایرانهلث کفه روانی رقابت ۱۴۰۵ را به سود رقیب جوانتر سنگین کرده است.
با این همه، در مهمترین راند هنوز هیچکدام برنده نیستند: راند نتیجه. نه ایرانهلث و نه ایرانمد کارنامهای کامل و قابل مقایسه از ارزش قراردادها، صادرات محققشده، سرمایه جذبشده، رضایت غرفهداران، خریداران واقعی و اجرای وعدههای سیاستی منتشر نکردهاند. تا وقتی شاخص موفقیت، بریدن روبان، شمارش کارت ورود، تعداد برند و عکس مقامات باشد، جنگ این دو بیشتر نبرد روابط عمومی است .
حکم فعلی روشن است: ایرانهلث هنوز مالک مقیاس و حافظه بازار است، اما ایرانمد شتاب و روایت آینده را تصاحب کرده است. برنده نهایی، نمایشگاهی نیست که سالن پرتر یا تریبون بلندتری دارد؛ آنی است که شش ماه بعد جرئت کند عدد قراردادها، صادرات، خریداران حرفهای و رضایت شرکتها را روی میز بگذارد.
اگر این رقابت دو طرف را به شفافیت، ثبات و پاسخگویی وادار کند، صنعت تجهیزات پزشکی برنده است. اما اگر حاصل آن فقط دو افتتاحیه، دو مجموعه آمار تبلیغاتی و دو فاکتور سنگین برای شرکتها باشد، پاسخ تیتر از همین حالا معلوم است: در جنگ ایرانمد و ایرانهلث، هر دو نمایشگاه دیده میشوند؛ اما صنعت میبازد.
